Uġigħ meta tiġbed il-ħalib: x’jgħin?

Fil-ġimgħat ta’ wara t-twelid, il-beżżuliet tiegħek ikunu aktar sensittivi minn qatt qabel, u pompa hi xi ħaġa kompletament ġdida għalihom. Ħafna ommijiet, kemm jekk ireddgħu kif ukoll jekk jiġbdu l-ħalib, iħossu ġibda mhux tas-soltu meta tibda l-vakwu jew sensazzjoni ħafifa ta’ qxur fl-ewwel jiem. Xi wħud iħossu sew ukoll ir-rifless tat-tnixxija tal-ħalib: bħal tnemnim jew sensazzjoni ta’ mimli f’daqqa li għal ftit tista’ saħansitra tweġġa’.

Fit-treddigħ hemm riċerka tajba dwar kemm iddum din il-fażi tal-bidu. Reviżjoni tal-Cochrane sabet li, għal ħafna nisa, l-uġigħ fil-beżżuliet kien sar biss ħafif madwar 7 sa 10 ijiem wara t-twelid — irrispettivament minn kif kien ġie ttrattat. Għall-ġbid esklussiv bil-pompa m’hemmx dawn iċ-ċifri. Iżda soċjetà internazzjonali ta’ tobba speċjalizzati fit-treddigħ tpoġġi limitu ċar: uġigħ li jdum aktar minn ġimagħtejn jitqies persistenti u jeħtieġ tfittxija bir-reqqa tal-kawża.

Imma m’għandekx għalfejn tistenna ġimagħtejn. Ħares aħjar jekk …

• iweġġa’ tul is-sessjoni kollha u mhux biss fl-ewwel mumenti,

• l-uġigħ minn jum għal ieħor ikun qed jiżdied minflok jonqos,

• il-beżżula wara l-pompa tkun bajda, vjola jew minfuħa b’mod ċar,

• tinqasam, toħroġ id-demm jew ikollha tbenġila,

• diġà tibda tibża’ minn kull sessjoni qabel tibda.

L-uġigħ mhux biss skomdu. Jista’ wkoll inaqqas il-ħalib: l-istress u l-uġigħ irażżnu l-ormon oxytocin, li jqajjem ir-rifless tat-tnixxija tal-ħalib. Mela jekk tiġbed il-ħalib b’snienek magħluqin fuq xulxin, tkun qed tagħmilha aktar diffiċli lil ġismek.

U jekk qed tistaqsi jekk intix biss sensittiva wisq: fi stħarriġ mill-Istati Uniti, kważi 15 fil-mija minn 1.844 omm irrappurtaw ġrieħi kkawżati mill-pompa tal-ħalib. Mela m’intix waħdek. U xi drabi bidliet żgħar fil-lembut u fil-ġbid ikunu biżżejjed biex is-sitwazzjoni titjieb ħafna.

Il-lembut tas-sider, magħruf ukoll bħala t-tarka tas-sider, hu l-parti li toqgħod fuq sidrek. Fit-tubu dejjaq tiegħu, il-beżżula tinġibed ’il ġewwa u terġa’ tinħall ma’ kull ġibda, matul is-sessjoni kollha. Jekk dak it-tubu ma jaqbilx, l-uġigħ jew il-frizzjoni jkunu eżatt fejn il-ġilda tiegħek hi l-aktar sensittiva.

Ħafna drabi jintuża biss il-lembut li jiġi fil-kaxxa. Imma hemm lembut f’ħafna daqsijiet, u dan għal raġuni: il-beżżuliet huma differenti ħafna minn xulxin. Saħansitra ż-żewġ naħat tiegħek jistgħu jkunu ta’ daqs differenti, u d-daqs jista’ jinbidel matul it-treddigħ. Lembut li kien jaqbel sitt ġimgħat ilu llum jista’ jkun dejjaq wisq jew wiesa’ wisq.

Dejjaq wisq hu jekk …

• il-beżżula togħrok mal-ħajt tat-tubu flok tiżżerżaq liberament ’il quddiem u lura,

• jifforma ċirku ċar fil-bażi tagħha jew issir ta’ lewn vjola,

• wara tkun imqaxxra, ikollha nfafet jew xquq,

• joħroġ ftit ħalib minkejja l-pompa.

Wiesa’ wisq hu jekk …

• tinġibed ħafna mill-areola skura fit-tubu,

• tħoss ġibda jew uġigħ fil-bażi tal-beżżula,

• joħroġ ħalib minn taħt jew il-lembut ma jagħlaqx sew,

• il-beżżula u l-areola jkunu minfuħin wara l-pompa jew jibqa’ ċirku aħmar u mqaxxar.

Lembut li ma jaqbilx hu aktar minn kwistjoni ta’ kumdità. Soċjetà internazzjonali ta’ mediċina tat-treddigħ tgħodd daqs ħażin tal-lembut, ġbid qawwi wisq u sessjonijiet twal wisq fost ir-raġunijiet għaliex pompa tista’ tweġġa’ l-beżżula u t-tessut tas-sider. U beżżuliet maqsuma jistgħu jinfjamaw.

M’hemmx formula xjentifikament ċerta għal-lembut perfett. Imma hemm mod tajjeb biex tasal għal daqs tal-bidu, u mbagħad jiddeċiedi t-test fuq sidrek. Ikollok bżonn riga bil-millimetri jew tape measure. Xi manifatturi joffru wkoll mudelli tal-kejl biex tipprintjahom.

1. 1

   Agħżel il-mument it-tajjeb: Tkejjelx eżatt wara li tiġbed il-ħalib jew tredda’, għax il-beżżula tkun imġebbda u spiss kemxejn minfuħa. Qabel, irromblaha għal mument bil-mod bejn żewġ swaba’ sakemm tqum.

2. 2

   Kejjel biss il-beżżula: L-areola skura ta’ madwarha ma tidħolx fil-kejl.

3. 3

   Kejjel fl-aktar parti wiesgħa: Normalment tkun il-bażi, jiġifieri fejn il-beżżula toħroġ mill-areola. Qiegħed ir-riga trasversalment u aqra d-dijametru f’millimetri.

4. 4

   Kejjel iż-żewġ naħat: Ikteb iż-żewġ qari. Ix-xellug u l-lemin jistgħu jkunu ta’ daqs differenti.

5. 5

   Stabbilixxi daqs tal-bidu: Ir-regola komuni hi: dijametru fil-bażi plus 2 sa 4 millimetri. Xi professjonisti minflok ikejlu fit-tarf tal-beżżula u jieħdu l-istess daqs jew 1 sa 2 millimetri aktar, kif tirrakkomanda pereżempju għaqda Awstraljana tat-treddigħ. It-tnejn jagħtu biss punt tat-tluq. Fi studju żgħir tal-2025, ommijiet b’lembut iżgħar u adattat individwalment ġibdu l-ħalib aktar komdi u, bħala medja, saħansitra ftit aktar mill-użwali. Jekk tinsab bejn żewġ daqsijiet, ipprova t-tnejn.

6. 6

   Ittestjah mal-pompa: Poġġi l-lembut fin-nofs u ibda bl-aktar ġbid baxx. Ħares mit-tubu trasparenti: il-beżżula tkun fin-nofs, tiżżerżaq b’mod rilassat ’il quddiem u lura ma’ kull ġibda u ma togħrok imkien. L-areola tibqa’ fil-biċċa l-kbira barra.

7. 7

   Iċċekkja wara s-sessjoni: Jekk il-beżżula tidher bħal qabel — mhux mibdula fil-kulur, mhux minfuħa b’mod ċar, mingħajr xquq — id-daqs jaqbel.

8. 8

   Kejjel mill-ġdid: l-aktar tard meta l-uġigħ jerġa’ jibda. Il-beżżuliet jinbidlu waqt it-treddigħ, u l-lembut tiegħek jista’ jinbidel magħhom.

Lembut f’daqsijiet oħra jeżistu bħala aċċessorji għall-biċċa l-kbira tal-pompi, pereżempju mill-ispiżerija jew minn fornitur ta’ tagħmir mediku. Jekk il-pompa hi mislufa, staqsi hemm għal daqsijiet oħra u għajnuna dwar is-settings.

Ħafna jdawru l-ġbid għal fuq għax jaħsbu: aktar qawwa, aktar ħalib. Dan hu minnu biss sa ċertu punt. Fi studju mill-Awstralja, l-ommijiet ippumpjaw bl-"ogħla ġbid komdu", jiġifieri l-aktar livell qawwi li baqa’ jħossuhom tajjeb bih. B’hekk il-ħalib beda joħroġ aktar malajr, u ġabru aktar milli b’livelli aktar baxxi. Iżda aktar milli hu komdu ma jgħinx: ġbid qawwi wisq hu waħda mill-kawżi tipiċi ta’ beżżuliet imqaxxra, u l-uġigħ inaqqas ir-rifless tat-tnixxija tal-ħalib.

Hekk issib il-livell tiegħek:

1. 1

   Ibda kull sessjoni bl-aktar ġbid baxx. Jekk tiftaħ kollox mill-ewwel jista’ jweġġa’ u jweġġa’ l-beżżula.

2. 2

   Stenna sakemm il-ħalib jibda joħroġ. Dan jista’ jieħu minuta jew tnejn.

3. 3

   Imbagħad għolli livell b’livell sakemm jibda jħossu skomdu.

4. 4

   Erġa’ lura livell wieħed. Dak hu l-ġbid tiegħek għal-lum.

5. 5

   Erġa’ sibhu f’kull sessjoni. F’jiem aktar sensittivi jkun aktar baxx, u dan normali.

Żewġ affarijiet jgħinuk tmur tajjeb b’ġbid aktar ħafif. L-ewwel: uża idejk ukoll. Jekk waqt il-pompa tagħfas sidrek bil-mod bil-pala ta’ jdejk, jista’ joħroġ aktar ħalib. Bil-mod ifisser bla għaġna u bla uġigħ. It-tieni: ippompja ż-żewġ naħat fl-istess ħin, jekk il-pompa tiegħek tippermetti. Fi studju b’31 omm, dan qanqal aktar riflessi tat-tnixxija tal-ħalib milli meta jsir l-ewwel naħa u mbagħad l-oħra, u ta aktar ħalib u anke kemxejn aktar għani fix-xaħam. Barra minn hekk, is-sessjoni tkun iqsar b’mod ġenerali.

Ħaġa li spiss tiġi sottovalutata hi r-rilassament. Ftit minuti sħana qabel, xarba sħuna, ritratt jew video tat-tarbija tiegħek, body li tkun liebset biex tieħu r-riħa tiegħu: dawn kollha jgħinu lil ġismek iħalli l-ħalib jinżel, anke b’inqas ġbid.

Il-biċċa l-kbira tas-sessjonijiet tal-pompa jdumu 15 sa 20 minuta jew sakemm il-ħalib jibqa’ jqattar biss. Ta’ min tkompli għal ftit minuti oħra wara, għax xi drabi jiġi rifless ieħor tat-tnixxija tal-ħalib. Iżda aktar minn 30 minuta hu twil wisq għall-biċċa l-kbira tan-nisa, skont għaqda Awstraljana tat-treddigħ. Jekk regolarment tqatta’ 40 jew 50 minuta mal-pompa biex taqbad l-aħħar qatra, il-beżżuliet tiegħek iħallsu l-prezz.

Aktar importanti mit-tul hi r-regolarità: kemm-il darba toħroġ il-ħalib normalment jgħodd aktar minn kemm iddum. Jekk qed tiġbed il-ħalib biss bil-pompa, fl-ewwel ġimgħat ikunu komuni 8 sa 12-il sessjoni f’24 siegħa, matul il-jum madwar kull sagħtejn sa tliet sigħat u mill-inqas sessjoni waħda billejl jew kmieni filgħodu. F’dan il-perjodu, il-waqfa m’għandhiex iddum aktar minn madwar erba’ sigħat. Bil-lejl: l-ewwel poġġi lit-tarbija tiegħek fuq daharha fis-sleeping bag tagħha fil-cot tagħha, mingħajr imħadda, kutra jew bumper, u mbagħad ippompja. Tippumpjax bit-tarbija f’idejk fuq saqqu jew pultruna fejn tistgħu torqdu t-tnejn. Meta l-produzzjoni tal-ħalib tkun stabbilizzat ruħha wara madwar tliet xhur, ħafna jgħaddu b’5 sa 6 sessjonijiet, sakemm il-kwantità tibqa’ stabbli.

Dan għandu x’jaqsam direttament mal-uġigħ. Pawżi twal iħallu s-sider jimtela wisq, u sider mimli wisq ikun iebes, jissikka u jweġġa’. Min-naħa l-oħra, wisq pompa toħloq problemi wkoll: min jippompja żejjed biex "ibattal kompletament" is-sider ikun fil-fatt qed jordna aktar ħalib. Is-sider jibqa’ mimli żżejjed, it-tessut jintefaħ, u jiżdied ir-riskju ta’ stasi u infjammazzjoni.

Linji gwida sempliċi, ladarba l-ammont tal-ħalib ikun stabbilizza jew jekk qed tippompja flimkien mat-treddigħ: ippompja kemm-il darba u kemm it-tarbija tiegħek kienet tixrob. Fil-fażi tal-bidu din ma tapplikax, speċjalment mhux jekk għandek tarbija prematura jew marida. F’dak il-każ, l-għan hu li tibni l-ammont sħiħ ta’ kuljum, anke jekk bħalissa t-tarbija qed tieħu ftit biss. Normalment jitqies bħala mira mill-inqas madwar 500 ml f’24 siegħa sa tmiem it-tieni ġimgħa, u aħjar madwar 750 ml. Jekk it-tarbija tiegħek qiegħda l-isptar, staqsi lit-tim x’inhi l-mira tiegħek. Jekk trid tibni ftit stokk żgħir flimkien mat-treddigħ, ilgħodu jkun tajjeb, għax wara l-lejl is-sider ġeneralment ikun l-aktar mimli.

Anke b’lembut li jaqbel, il-ġilda tista’ tirreaġixxi, speċjalment fl-ewwel ġimgħat jew jekk tippompja ħafna. L-aħbar it-tajba hi li l-beżżuliet imqaxxra ġeneralment ifiqu ladarba tissolva l-kawża. Sa dakinhar, jgħinu ftit affarijiet sempliċi:

• Ħalib tas-sider minflok krema: Wara li tiġbed il-ħalib, idlek ftit qatriet ħalib fuq il-beżżula u ħallihom jinxfu fl-arja. Fl-istudji dan għen tal-inqas daqs il-lanolin. Eċċezzjonijiet: jekk il-beżżula tiegħek issir bajda wara l-pompa, għattiha minnufih bis-sħana minflok tħalliha tinxef fl-arja. Fit-traxx, iż-żamma niexfa hi l-aktar importanti.

• Lanolin biss jekk jgħodd għalik: Tista’ tpoġġih saff irqiq. Iżda skont ir-reviżjoni tal-Cochrane, ma jaħdimx aħjar mill-ħalib tas-sider jew minn xejn, u kultant rari jqanqal allerġija tal-kuntatt. Jekk il-ġilda taħtu ssir ħamra u tħokk, waqqfu.

• La togħrokx: Taħsilx il-beżżuliet apposta bis-sapun u tiddiżinfettahomx. Dan irattab il-ġilda żżejjed u jirritaha aktar. Id-doċċa normali hi biżżejjed.

• Żommhom niexfa: Ibdel minnufih il-pads tat-treddigħ meta jixxarrbu, u idealment uża dawk mingħajr saff tal-plastik. Libes bra li joqgħod sew u mingħajr wajer.

• Evita dak li jirrita: Kremi, pads tat-treddigħ, deterġent jew fwejjaħ jistgħu jqajmu ekżema. Jekk il-ġilda ssir ħamra, tqaxxar, tnixxi jew tħokk, aħseb f’dan ukoll.

• Uża kollezzjonaturi tal-ħalib bil-qies: Kollezzjonaturi tas-silikon li jeħlu mas-sider b’vakwu jistgħu jirritaw aktar il-beżżuliet jekk jintużaw ta’ spiss.

U nipple shields jew qxur tas-sider? In-nipple shields huma għodda biex tgħin fit-tqegħid tat-tarbija fuq is-sider; kontra uġigħ waqt il-pompa ma jgħinux. Fit-treddigħ, is-servizz tas-saħħa Brittaniku u soċjetà internazzjonali ta’ mediċina tat-treddigħ jagħtu parir li ma jintużawx mingħajr raġuni tajba. Dwar qxur tas-sider u koperturi tal-fidda, li suppost iżommu l-ħwejjeġ ’il bogħod mill-beżżuliet imweġġgħin, mhux ċar jekk iħafffux il-fejqan. Jekk xorta tużahom, oqgħod attent li ma tinġabarx l-umdità taħthom.

Sakemm il-beżżuliet ikunu miftuħin, tista’ taġġusta r-rutina tiegħek: baxxi l-ġbid, iċċekkja l-qagħda tal-lembut, ippompja għal inqas ħin. Jekk kull ġibda tweġġa’, l-iżvojtar bl-idejn spiss ikun l-aktar soluzzjoni ġentili. Jekk l-uġigħ hu qawwi ħafna, tista’ tpoġġi l-pompa fil-ġenb għal 12 sa 24 siegħa u f’dak il-ħin tbattal regolarment bl-idejn biex l-ammont tal-ħalib ma jonqosx u s-sider ma jimteliex wisq.

Jekk il-feriti miftuħin xorta ma jfiqux wara ftit jiem, ikomplu jnixxu jew jiffurmaw qxur sofor, ħallihom jarahom tabib. Beżżuliet maqsuma jistgħu jinfjamaw.

Idejk huma l-aktar pompa ġentili li għandek, u jaħdmu kullimkien. Fl-ewwel jiem wara t-twelid ħafna drabi saħansitra joħorġu l-kolostru oħxon aħjar minn apparat. Hekk tagħmel:

1. 1

   Aħsel idejk sewwa u ħejji reċipjent nadif b’fetħa wiesgħa.

2. 2

   Saħħan is-sider għal ftit minuti b’flanella sħuna. Imbagħad għaddi l-pala ta’ idejk f’movimenti twal u ħfief mill-koxxa ’l fuq lejn il-beżżula, bla tagħfas fil-fond.

3. 3

   Irfed is-sider b’id waħda minn taħt. Bl-oħra agħmel forma ta’ C bis-sebgħa l-kbira u l-werrej, ftit ċentimetri ’l bogħod mill-beżżula, eżatt barra l-areola skura.

4. 4

   Agħfas is-sebgħa l-kbira u s-saba’ bil-mod flimkien, ħoll u rrepeti b’ritmu kalm. Is-swaba’ jibqgħu f’posthom u ma jiżżerżqux fuq il-ġilda.

5. 5

   Kun paċenzjuża jekk fil-bidu joħorġu biss qatriet. Ibqa’ bir-ritmu.

6. 6

   Meta l-fluss jonqos, ċaqlaq is-swaba’ ftit aktar madwar is-sider u erġa’ ibda minn hemm. Imbagħad ibdel in-naħa.

Li tbattal bl-idejn m’għandux iweġġa’. Tiġbidx il-beżżula u tagħsarqux; l-pressjoni għandha ssir aktar lura, fit-tarf tal-areola. Fil-bidu forsi tħossok goffa, imma wara ftit provi ġeneralment taqbad il-mod.

Par ta’ għajnuna li ilu magħruf: ftit minuti sħana qabel il-pompa, pereżempju flanella sħuna fuq is-sider jew il-ħin eżatt wara d-doċċa. Dan jirrilassa u jgħin lil ħafna biex il-ħalib joħroġ aktar faċilment. Jekk wara s-sider ikun sensittiv jew minfuħ, il-kesħa ttaffi n-nefħa u l-uġigħ, eżatt wara l-pompa u bejn sessjoni u oħra: cold pack jew flanella kiesħa u mxarrba, kull darba għal madwar għaxar minuti. Dejjem kebbes il-cold packs f’biċċa drapp irqiq biex il-kesħa ma tolqotx il-ġilda direttament. Tista’ tuża wkoll kompressi tal-baqta jew weraq tal-kaboċċa jekk trid; dak li jaħdem l-aktar hemm hu l-kesħa. Fl-istudji, il-weraq tal-kaboċċa ma kessħux aħjar mis-silġ.

Hemm żewġ eċċezzjonijiet li għandek tkun taf bihom:

• Żona sħuna, ħamra u minfuħa: Hawn uża l-kesħa u żomm is-sħana qasira jew evita. Is-sħana twessa’ l-vini u tista’ żżid in-nefħa. Soċjetà internazzjonali ta’ mediċina tat-treddigħ tirrakkomanda b’mod ċar it-tkessiħ meta jkun hemm sinjali ta’ infjammazzjoni, anke kull siegħa jekk hemm bżonn.

• Beżżula bajda u taħraq wara l-pompa: Dan jindika spażmu fil-vini, vażospażmu (aktar ’l isfel). Hawn jgħin il-kuntrarju: sħana niexfa minnufih, u evita l-kesħa.

Tista’ wkoll tieħu xi ħaġa kontra l-uġigħ. Ibuprofen u paracetamol jitqiesu, skont ċentru ta’ pariri dwar mediċini fit-tqala u t-treddigħ, bħala l-analġeżiċi tal-għażla waqt it-treddigħ. Ammont żgħir ħafna biss jgħaddi fil-ħalib. L-ibuprofen jgħin ukoll kontra l-infjammazzjoni u n-nefħa. Żomm mad-dożaġġ fil-fuljett tal-pakkett, u staqsi lill-ispiżjar jekk m’intix ċerta jew jekk qed tieħu mediċini oħra.

F’daqqa waħda żona minn sidrek tibda tissikka. Tħoss post iebes u sensittiv, forsi l-ġilda fuqu tkun kemxejn sħuna jew ħamra. Fi stasi tal-ħalib, is-sintomi jibqgħu limitati għas-sider: it-temperatura tiegħek ma titlax ’il fuq minn 38,4 °C, u ma tħossokx tassew marida.

Kuntrarju għal dak li jissuġġerixxi l-isem, ġeneralment ma jkunx hemm tapp f’kanal wieħed tal-ħalib li trid tagħfsu ’l barra. Skont dak li nafu llum, il-kanali fini jkunu mdejqa minn tessut irritat u minfuħ. Għalhekk ir-rakkomandazzjonijiet inbidlu f’dawn l-aħħar snin. Forsi għadek tisma’: immassaġġja b’saħħa, agħmel doċċa sħuna, ippompja kemm jista’ jkun spiss sakemm tbattal. Illum l-esperti jagħtu parir mod ieħor:

• Kompli tippompja bir-ritmu tas-soltu. Tieqafx f’daqqa, għax dan jista’ jħarrax is-sintomi. Imma tippumpjax iżżejjed jew sal-aħħar qatra: aktar tneħħija tfisser aktar produzzjoni ta’ ħalib u saħansitra aktar pressjoni fit-tessut.

• Kessaħ, wara l-pompa u bejn sessjoni u oħra, anke kull siegħa għal ftit minuti.

• Ibuprofen kontra l-uġigħ u l-infjammazzjoni, jekk jixraqlek.

• L-ebda massaġġ qawwi. Tgħaġinx b’saħħa jew tagħsarx il-post, wisq inqas b’apparat tal-massaġġi jew xkupilja tas-snien elettrika; dan iweġġa’ t-tessut u jżid l-infjammazzjoni. Permess biss tgħaddi ħafif ħafna fuq il-ġilda u tagħfas bil-mod bil-pala ta’ jdejk waqt il-pompa.

• Ħalli spazju. Ebda bra strett, ebda ħwejjeġ li jagħfsu. L-aħjar bra ta’ appoġġ li joqgħod sew.

• Mistrieħ. Imtedd u ħalli lil xi ħadd jgħinek bix-xogħol tad-dar u bit-tarbija fejn jista’. Dan mhux għażż, imma parti mit-trattament.

B’dawn il-miżuri, l-infjammazzjoni spiss tonqos mingħajr trattament ieħor. Jekk wara 24 siegħa ma tħossokx aħjar, jekk bejn wieħed u ieħor tmur għall-agħar jew jiżdied id-deni, agħmel eżami mediku. Boċċa li tibqa’ tinħass wara tliet ijiem teħtieġ ukoll valutazzjoni medika, biex jiġi eskluż axxess.

Tajjeb tkun taf: sider waqt it-treddigħ spiss iħossu bil-boċċi, anke mingħajr stasi. It-tessut glandulari sempliċement mhuwiex lixx. Għalhekk boċċi ma jfissrux awtomatikament stasi tal-ħalib. L-importanti hu jekk post hux iebes, bl-uġigħ u aħmar jew jekk hux qed jikber — u jekk boċċa tibqax hemm. Jekk post iebes għadu jinħass wara tliet ijiem, ħallih jarah tabib, anke jekk ma jweġġax. Ġeneralment biżżejjed ultrasound, u waqt it-treddigħ jista’ jsir mingħajr problema.

Tista’ tipprevjeni l-aktar b’intervalli regolari, lembut li jaqbel, ġbid xieraq u ħwejjeġ laxki. Jekk il-ġurnata tiegħek tinqaleb, pereżempju minħabba x-xogħol, aħjar iċċaqlaq sessjoni ftit milli tħalliha taqa’ għal kollox.

Jekk iż-żona ssir akbar, aktar ħamra u sħuna, u tħossok marida, l-esperti jitkellmu dwar mastite, jiġifieri infjammazzjoni tas-sider. Tipiċi huma uġigħ qawwi, sider minfuħ, aħmar u sħun u sintomi bħall-influwenza: għejja kbira, uġigħ ta’ ras u fil-ġisem, tertir u deni ’l fuq minn 38,4 °C. Fuq ġilda skura, il-ħmura spiss tkun diffiċli biex tidher. F’dak il-każ oqgħod attent b’mod speċjali għas-sħana, in-nefħa u l-uġigħ.

Jekk tissuspetta dan, kejjel bit-termometru. Fl-ewwel ġimgħat wara t-twelid, l-ormoni jagħmlu ħafna nisa jegħrqu bl-għaraq, u t-tisħin tal-ġisem jista’ jinħass qisu deni. Bil-maqlub, deni veru fl-ewwel ġimgħat jista’ jkollu kawżi oħra wkoll, pereżempju infjammazzjoni tal-utru, tal-ferita ta’ cesarean jew tal-passaġġ urinarju. Għalhekk għid dejjem fil-klinika jew fl-ambulatorju li għadek kif wellidt.

Jekk għandek deni u tħossok marida, fittex għajnuna medika minnufih: mingħand il-ġinekologu tiegħek jew it-tabib tal-familja, jew barra l-ħinijiet fi Mater Dei Hospital (jew Gozo General Hospital f’Għawdex). Skont is-sejbiet, tista’ tingħata antibijotiku. Hemm diversi li huma kompatibbli mat-treddigħ u mal-ġbid tal-ħalib; għalhekk m’għandekx għalfejn twaqqaf it-treddigħ. Ħudu eżatt kemm ġie preskritt. Jekk wara madwar 48 siegħa ma jkunx hemm titjib, erġa’ ikkuntattjahom.

Importanti ħafna: il-ħalib tiegħek ma jagħmilx ħsara lit-tarbija, lanqas b’mastite batterika. Tista’ tkompli tagħtihulha, u li tkompli tippompja bir-ritmu tas-soltu jgħin lis-sider tiegħek. Dan jgħodd għal trabi b’saħħithom u mwielda fit-terminu. Jekk it-tarbija tiegħek qiegħda fit-taqsima tan-neonatal jew tat-tfal, għarraf lit-tim qabel ma jingħata l-ħalib, pereżempju jekk ikun hemm pus fil-ħalib jew jekk int qed tieħu antibijotiku. Taħt l-antibijotiku tiegħek, it-tarbija jista’ jkollha ippurgar aktar maħlul jew traxx. Għid dan lit-tabib tat-tfal, imma twaqqafx l-antibijotiku minn rajk. U mastite m’għandha x’taqsam xejn ma’ nuqqas ta’ iġjene, u lanqas ma tittieħed.

F’każijiet rari, mastite tista’ twassal għal axxess, jiġifieri ġabra ta’ pus magħluqa. Skont soċjetà internazzjonali ta’ mediċina tat-treddigħ, dan jolqot madwar 3 sa 11 fil-mija tan-nisa b’mastite akuta. Sinjali jistgħu jkunu post dejjem aktar iebes u aħmar b’nefħa mimlija taħtu, jew deni li l-ewwel jgħaddi u mbagħad jerġa’ jiġi. Axxess irid jitbattal minn tabib, ġeneralment b’labra jew b’qatgħa żgħira. Normalment xorta tista’ tkompli tredda’ jew tippompja.

Tneħħi l-lembut, u l-beżżula tkun bajda silġ. Ftit wara tibda taħraq, tħabbat jew tniggeż, u spiss l-ewwel issir blu jew vjola u mbagħad ħamra hekk kif id-demm jerġa’ lura. Dan hu vażospażmu: il-vini żgħar tad-demm jingħalqu b’spażmu. Kawżi tipiċi huma l-kesħa u bidliet fit-temperatura, pereżempju eżatt wara l-pompa, meta toħroġ minn doċċa sħuna jew quddiem il-freezer fis-supermarket.

Dan jolqot b’mod partikolari nisa li xorta waħda jkollhom idejhom u saqajhom kesħin malajr jew li għandhom is-sindromu ta’ Raynaud. Il-fenomenu ta’ Raynaud hu komuni: jidher sa f’waħda minn kull ħames nisa f’età riproduttiva. Beżżula mweġġa’, pereżempju minħabba lembut dejjaq wisq, tista’ wkoll tiffavorixxi spażmi fil-vini.

X’jgħin:

• Għatti l-beżżula minnufih wara li tneħħi l-lembut u saħħanha bis-sħana niexfa, pereżempju b’biċċa drapp imsaħħna jew b’hot-water bottle sħuna, mhux taħraq, ġo cover, mingħajr ma tagħfasha bis-sħiħ. Ġilda b’ċirkolazzjoni fqira tinħaraq aktar faċli.

• Ippompja f’kamra sħuna, żomm il-parti ta’ fuq tal-ġisem u s-saqajn sħan u żomm il-kesħa ’l bogħod mis-sider, anke l-cold packs.

• Iċċekkja l-qagħda tal-lembut. Il-frizzjoni u l-pressjoni jweġġgħu aktar il-beżżula.

• Evita n-nikotina f’kull forma, inkluż minn sigaretti elettroniċi jew prodotti orali tan-nikotina, għax iddejjaq il-vini. Jekk trid tieqaf b’patches jew chewing gum, iddiskutiha ma’ tabib. Li ma tpejjipx inaqqas ukoll ir-riskju tas-sudden infant death syndrome.

Jekk dan ma jgħinx, semmih mal-ġinekologu tiegħek jew mat-tabib tal-familja. Hemm mediċini li jwessgħu l-vini u jistgħu jintużaw ukoll waqt it-treddigħ. U għax vażospażmu spiss jitħawwad mat-traxx, ta’ min tispjegah sew: għid li l-beżżula l-ewwel issir bajda u li l-kesħa tqajjem l-uġigħ.

Uġigħ jaħraq u jniggeż li jibqa’ wara l-pompa jew jinfirex fil-fond tas-sider iġiegħel lil ħafna jaħsbu f’fungus. Fil-fatt, fungus tal-ħmira, ġeneralment Candida, jista’ jolqot il-beżżuliet. Tipiċi huma beżżula roża, tleqq jew bil-qxur, ħakk u uġigħ ikbar milli tissuġġerixxi l-ġilda.

Traxx jiġi ssuspettat ukoll jekk tarbitek għandha kisi abjad f’ħalqha, raxx tal-ħrieqi li ma jgħaddix jew jekk inti jew it-tarbija reċentement ħadtu antibijotiku. Xorta waħda, hemm bżonn kawtela qabel tingħata malajr dijanjosi ta’ fungus: l-esperti ma jaqblux kemm-il darba Candida tkun tassew il-kawża wara dan it-tip ta’ uġigħ. L-istess jistgħu jħossuhom ukoll lembut li ma jaqbilx, ġbid qawwi wisq jew vażospażmu.

Għalhekk ħalli dijanjosi ssir minn tabib: għalik għand il-ġinekologu jew it-tabib tal-familja, u għat-tarbija għand it-tabib tat-tfal. Jekk ikun traxx, tiġu ttrattati t-tnejn fl-istess ħin, ġeneralment b’ingwent għall-beżżuliet u gel jew suspensjoni għal ħalq it-tarbija, anke jekk wieħed minnkom ma jkollux sintomi. Inkella tgħaddu l-fungus bejnietkom. Tpoġġix gel tal-ħalq lit-tarbija minn rajk: xi gelijiet b’miconazole huma approvati biss minn 4 xhur ’il fuq minħabba r-riskju ta’ fgar. Mill-bqija, fdalijiet tal-ħalib fil-ħalq jistgħu jitneħħew b’biċċa nadifa u mxarrba; kisja ta’ traxx le. Naddaf il-partijiet tal-pompa b’mod partikolarment bir-reqqa wara kull sessjoni matul dan iż-żmien, u staqsi fil-klinika jekk jagħmilx sens tgħallihom ukoll.

• Nfieħa tal-ħalib: Tikka ċkejkna ċara jew nfieħa eżatt fuq il-beżżula li tniggeż waqt il-pompa. Tiftaħhiex b’labra. Dan iweġġa’ l-ġilda u jista’ jżid l-infjammazzjoni ta’ taħtha. Jekk ma tmurx waħedha, tabib jista’ jippreskrivilek krema kontra l-infjammazzjoni li hi kompatibbli mat-treddigħ.

• Ekżema: Ġilda ħamra, bil-qxur, tħokk jew tnixxi fuq il-beżżula u l-areola tista’ tkun reazzjoni għal kremi, pads tat-treddigħ, deterġent jew fwejjaħ. Waqqaf dak li hu ġdid. Ekżema li tolqot naħa waħda biss u ma tfiqx għal ġimgħat għandha dejjem tiġi eżaminata minn tabib.

• Sider mimli żżejjed: Jekk sidrek qed jipproduċi aktar ħalib milli hemm bżonn, jista’ jagħfas b’uġigħ matt jew iħoss tingiża qawwija meta jimtela ħafna, u spiss jixxi. Pompa żejda tagħmilha agħar, għax tordna aktar ħalib. F’dan il-każ ippompja biss minflok ikla jew jekk is-sider ikun skomdu ħafna qabel l-irqad — u biss sakemm tħoss serħan.

Jekk minflok l-uġigħ ikun fil-fond ġewwa s-sider mingħajr ma tara xejn minn barra, u xejn minn dan ma jidher li jaqbel, semmih ukoll ma’ tabib. Għal dan ukoll hemm kawżi li jistgħu jiġu ttrattati.

Jekk m’intix ċerta minn fejn ġej l-uġigħ, ikteb għal jumejn jew tlett ijiem. Jidher xogħol żejjed, imma ħafna drabi hu l-aktar triq mgħaġġla lejn il-kawża. F’kull sessjoni ikteb:

• il-ħin u kemm għadda mis-sessjoni ta’ qabel,

• in-naħa, id-daqs tal-lembut u l-livell tal-ġbid,

• kemm ippumpjajt u kemm ħareġ ħalib,

• meta weġġa’ — meta beda l-vakwu, il-ħin kollu jew biss wara — u kemm kien qawwi, fuq skala minn 0 sa 10,

• kif dehret il-beżżula wara: normali, bajda, vjola, minfuħa jew imqaxxra.

Spiss malajr jidher mudell. Tweġġa’ biss in-naħa tax-xellug, minkejja li tuża l-istess lembut fuq iż-żewġ naħat? Tmur għall-agħar wara pawżi twal? Taħraq l-aktar meta jkollok il-bard? Karta ħdejn il-pompa tkun biżżejjed. Imma tista’ wkoll tirreġistra kull sessjoni f’Moonsleep bil-kwantità u n-naħa, u fil-kummenti tikteb id-daqs tal-lembut u kemm kien qawwi l-uġigħ. Jekk wara tmur għand tabib, tkun tista’ sempliċement turih il-mudell minflok tipprova tiftakru minn moħħok.

Jekk tweġġa’, faċli tiġi f’moħħok li tieqaf. Imma jekk tieqaf tippompja kompletament f’daqqa, is-sider jimtela wisq u dan jista’ jżid ir-riskju ta’ stasi u infjammazzjoni. Aħjar: fittex il-kawża, aġġusta r-rutina u, jekk hemm bżonn, għal xi żmien battal bl-idejn. Jekk trid tieqaf għal kollox, naqqas is-sessjonijiet bil-mod il-mod.

Tista’ ssib għajnuna anke mingħajr qabla. Il-ġinekologu tiegħek jew it-tabib tal-familja jistgħu jevalwaw u jittrattaw infjammazzjoni, traxx u vażospażmu. Mill-ispiżerija tista’ tieħu analġeżiċi kompatibbli mat-treddigħ u ħafna drabi wkoll aċċessorji jew pompa mislufa. Jekk għal raġunijiet mediċi għandek bżonn pompa elettrika — u dan jinkludi wkoll beżżuliet imweġġgħin ħafna — it-tabib jista’ jippreskriviha (aktar dwar dan fil-mistoqsijiet t’hawn taħt).

Jekk għandek qabla jew tista’ tasal għand konsulenta tat-treddigħ, pereżempju konsulenti volontarji jew gruppi ta’ appoġġ għat-treddigħ, ħalliha tarak tippompja. It-tieni par għajnejn spiss jinduna minnufih jekk il-lembut huwiex poġġut tajjeb. U jekk m’hemm ħadd: bil-passi f’dan l-artiklu tista’ tasal ’il bogħod ħafna waħdek ukoll.

U jekk tinduna li l-pompa qed tagħfsek ħafna emozzjonalment, li tibża’ minn kull sessjoni jew li għal jiem sħaħ tħossok imdejqa, semmi dan ukoll fil-klinika jew għand it-tabib. Dan jagħmel parti mit-trattament daqs il-beżżula mqaxxra.

Fl-aħħar nett, għax bejn il-pompa, il-flixkun u l-arloġġ dan faċli jintilef: bħalissa qed tagħmel ħafna għat-tarbija tiegħek, ħafna drabi bosta drabi kuljum u billejl. Dan jista’ jkun tqil. Imma m’għandux iweġġa’. Li tiġbed il-ħalib mingħajr uġigħ mhuwiex lussu, imma l-għan.