Pakowanie torby do szpitala: co naprawdę trzeba zabrać

Przy pakowaniu torby do szpitala liczy się nie tylko termin porodu z kalkulatora: mniej niż 5 procent dzieci rodzi się dokładnie tego dnia, większość przychodzi na świat w ciągu dziesięciu dni przed nim albo po nim. Od 37+0 — tak zapisuje się to w karcie ciąży, chodzi o początek 38. tygodnia ciąży — poród nie jest już uznawany za przedwczesny. Najpóźniej wtedy torba powinna stać spakowana przy drzwiach.

Jeśli spodziewasz się bliźniąt, spakuj się wyraźnie wcześniej, bo ciąże mnogie częściej kończą się przed terminem. Zapytaj na wizycie kontrolnej, od którego tygodnia warto być gotową — tak samo, jeśli są inne powody, które mogą zwiększać szansę wcześniejszego porodu. I nawet jeśli planujesz poród ambulatoryjny, spakuj rzeczy na kilka dni: plany czasem się zmieniają.

Do 37+0 warto też mieć załatwione kilka rzeczy: fotelik dla noworodka powinien być już przetestowany w aucie, bak pełny, a najważniejsze numery telefonów zapisane na kartce.

Najlepiej sprawdza się podział torby do szpitala: dwa bagaże zamiast jednej dużej walizki, plus dodatkowa torba, która czeka w domu:

• Torba na salę porodową — najlepiej plecak albo mała torba na ramię, żeby mieć wolne ręce. W niej trzymaj dokumenty i wszystko, czego potrzebujesz na czas porodu. Tę zabierasz od razu.

• Torba na oddział — torba podróżna albo mała walizka kabinowa na dni po porodzie. Kółka się przydają, bo w dniu wypisu trzeba jeszcze nieść fotelik dla noworodka. Włóż do niej też worek na brudne pranie.

• Torba na drogę do domu z ubrankiem dla malucha. Zostaje w domu obok fotelika i ktoś przynosi ją w dniu wypisu.

Jeśli jedziecie własnym autem, torba na oddział może poczekać w bagażniku, aż trafisz już na oddział. Jeśli jedziesz taksówką albo karetką, zabierz od razu obie torby albo zostaw tę na oddział spakowaną przy drzwiach, żeby ktoś mógł ją później dowieźć. Jeśli planujesz poród ambulatoryjny, torba na drogę do domu i fotelik powinny od początku być w aucie.

Do każdej torby do szpitala włóż na wierzch kartkę z listą zawartości — wtedy także ktoś inny szybko znajdzie to, czego trzeba.

Pełna checklista torby do szpitala w jednym miejscu, z ilościami na około trzy dni — tyle zwykle trwa pobyt w szpitalu, po cesarskim cięciu dłużej. Pogrubione rzeczy są naprawdę potrzebne, reszta to wygoda.

Dokumenty — na wierzchu w torbie na salę porodową

• Karta ciąży, dowód osobisty

• Skierowanie do szpitala, jeśli Twoja przychodnia Ci je dała

• Karta alergii i książeczka szczepień, jeśli je masz

• Dokumenty do urzędu stanu cywilnego w podpisanej przezroczystej koszulce

• Kartka z ważnymi numerami i listą Twoich leków wraz z dawkowaniem

Torba na salę porodową

• 1–2 długie, luźne T-shirty albo koszula nocna oraz góra rozpinana z przodu

• 1 para ciepłych skarpet, 1 kardigan

• Kapcie wsuwane

• Gumki do włosów i pomadka ochronna

• Okulary zamiast soczewek kontaktowych

• Przekąski na kilka godzin, bidon z ustnikiem sportowym

• Telefon, bardzo długi kabel do ładowania, słuchawki

• Leki, które przyjmujesz regularnie, w oryginalnych opakowaniach

• Plan porodu na jednej kartce, jeśli chcesz go mieć

Torba na oddział

• 2–3 piżamy albo koszule nocne, rozpinane z przodu

• 2–3 biustonosze do karmienia albo elastyczne topy do karmienia, 1 opakowanie wkładek laktacyjnych

• 5–6 jednorazowych majtek z wysokim stanem albo bawełnianych majtek, które można prać w wysokiej temperaturze

• 1 opakowanie bardzo chłonnych podpasek — bez tamponów

• Szlafrok albo bluza, klapki pod prysznic

• Kosmetyczka, 1–2 ręczniki, jeśli szpital ich nie zapewnia

• Duża butelka na wodę, drobne albo karta do automatów

• Opaska na oczy do spania i coś do czytania

• Luźne ubranie na drogę do domu

Torba dla malucha na drogę do domu — zostaje w domu do dnia wypisu

• 2 body: jedno w rozmiarze 56, jedno w 62, a dla drobnych noworodków dodatkowo 50

• 1 pajacyk albo spodnie i bluzka, 1 para skarpetek, 1 czapeczka

• 1 cienka kurteczka, zimą dodatkowo kombinezon tylko na drogę do auta

• 1 lekki kocyk na zapięte pasy, 2–3 pieluszki, 1 pielucha tetrowa lub śliniaczek do odbijania

• Fotelik samochodowy dla noworodka z wkładką, jeśli wracacie autem albo taksówką

Dla osoby towarzyszącej

• Ubranie na zmianę na długą noc, szczoteczka do zębów, jedzenie dla Was obojga

• Dowód tożsamości, kabel do ładowania, powerbank, drobne, ręcznik na fotel samochodowy

Przygotuj w domu

• Dodatkowe podpaski i wkładki laktacyjne

• Pieluszki w rozmiarze 1, myjki, krem ochronny bez zapachu

• Cyfrowy termometr z miękką końcówką

• Łóżeczko dostawione lub łóżeczko w sypialni rodziców oraz odpowiedni śpiworek

• Gotowe, zamrożone jedzenie i pełna lodówka

• Jeśli nie karmisz piersią albo nie karmisz wyłącznie piersią: mleko początkowe, 2–3 butelki ze smoczkami dla noworodków, szczotka do mycia butelek

Zapomnianą szczoteczkę do zębów ktoś może Ci przynieść następnego dnia. Dokumenty w torbie do szpitala są potrzebne od razu przy przyjęciu — przede wszystkim dwa: karta ciąży i dowód osobisty. Kartę ciąży najlepiej i tak mieć zawsze przy sobie, bo w nagłej sytuacji są w niej wszystkie ważne informacje o Tobie i dziecku. Nie każdy szpital wymaga skierowania. Zrób telefonem zdjęcia wszystkich dokumentów, a oryginały włóż do podpisanej przezroczystej koszulki.

Dokumenty dla urzędu stanu cywilnego nie są potrzebne na sali porodowej. Szpital sam przesyła kartę urodzenia do USC, a urodzenie zgłaszacie w urzędzie stanu cywilnego albo online — w Polsce w ciągu 21 dni. To, jakie dokumenty warto mieć pod ręką, zależy od sytuacji rodzinnej:

• Jeśli jesteście małżeństwem: akt małżeństwa albo urzędowy odpis, czasem dodatkowo Wasze akty urodzenia.

• Jeśli nie jesteście małżeństwem: akt urodzenia matki. Jeśli ojciec ma być wpisany od razu, potrzebne jest też uznanie ojcostwa — najlepiej złożone jeszcze przed porodem.

• Jeśli jesteś po rozwodzie albo po śmierci współmałżonka: dodatkowo dokument potwierdzający ustanie małżeństwa, na przykład prawomocny wyrok rozwodowy albo akt zgonu.

• Dokumenty z zagranicy: zwykle z tłumaczeniem przysięgłym, a zależnie od kraju także z apostille albo legalizacją, czyli urzędowym potwierdzeniem autentyczności — załatw to odpowiednio wcześnie.

Wiele urzędów stanu cywilnego chce zobaczyć oryginały. Imię dziecka nie musi być ustalone już w szpitalu: podajecie je dopiero przy zgłoszeniu urodzenia w USC. W Polsce dziecko może mieć najwyżej dwa imiona, bez form zdrobniałych. Jeśli nosicie różne nazwiska, ustalcie wcześniej, jakie nazwisko rodzinne ma otrzymać dziecko.

Nie jesteście małżeństwem? Najważniejsze najlepiej załatwić jeszcze przed porodem:

1. 1

   Umówcie się w urzędzie stanu cywilnego na uznanie ojcostwa — w Polsce można to zrobić przed kierownikiem dowolnego USC, także jeszcze przed porodem.

2. 2

   Idźcie oboje osobiście, bo matka musi uznanie ojcostwa potwierdzić. Jakie dokumenty trzeba zabrać, dowiecie się przy umawianiu terminu.

3. 3

   Potem dołóżcie te dokumenty do papierów do urzędu stanu cywilnego.

Dzięki temu ojciec zostanie wpisany do aktu urodzenia od razu. O nazwisko dziecka i pozostałe formalności możecie przy tej okazji zapytać w USC.

Wszędzie można przeczytać: „Zapytaj na rozmowie przed porodem” — ale co to właściwie znaczy? Wiele szpitali zaprasza ciężarne przed porodem na rozmowę albo wizytę: personel zapisuje Twoje dane, a Ty możesz zadać wszystkie pytania. Jak to zrobić krok po kroku:

1. 1

   Wybierz szpital odpowiednio wcześnie, bo te popularne mają ograniczoną liczbę miejsc.

2. 2

   Zadzwoń na salę porodową albo do poradni dla ciężarnych i zapytaj, od którego tygodnia umawiają takie spotkania.

3. 3

   Zabierz kartę ciąży i dowód osobisty.

4. 4

   Weź ze sobą pytania zapisane na kartce — najważniejsze znajdziesz w ramce poniżej.

Jeśli nie udało Ci się tego zrobić, zazwyczaj i tak możesz przyjechać do porodu.

Równie wcześnie warto wybrać przychodnię POZ dla dziecka (pediatrę albo lekarza rodzinnego) i położną POZ — deklarację wyboru złożysz w przychodni albo w IKP. Badania przesiewowe noworodka robi jeszcze szpital, położna POZ przychodzi najpóźniej 48 godzin po wypisie, a pierwszy bilans zdrowia u lekarza przypada między 1. a 4. tygodniem życia. Zadzwoń jeszcze w ciąży i zapytaj, czy przychodnia przyjmuje nowe niemowlęta.

Zapisz też najważniejsze numery na kartce do torby na salę porodową. Rozładowany telefon nie powinien decydować o tym, do kogo się dodzwonisz:

• salę porodową w wybranym szpitalu

• oddział położniczy — przed wypisem zapytaj, czy po powrocie do domu też możesz tam dzwonić

• swojego ginekologa, przychodnię POZ i położną POZ

• punkt nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na czas, gdy przychodnia jest zamknięta — najbliższy wskaże bezpłatna infolinia NFZ 800 190 590

• najbliższy szpitalny oddział ratunkowy (SOR) albo izbę przyjęć, która przyjmuje dzieci — nie każdy szpital ma oddział dziecięcy

• numery alarmowe 112 i 999, taksówkę i bliską osobę z okolicy, która w razie potrzeby przyjedzie

Jeśli macie już dzieci, ustalcie, kto zajmie się nimi w nocy, wraz z osobą rezerwową, i spakujcie im małą torbę z piżamą, przytulanką i szczoteczką do zębów.

Po porodzie odwiedza Cię w domu położna POZ — pierwszy raz najpóźniej 48 godzin po wypisie ze szpitala. W ramach NFZ przysługuje 4–6 wizyt patronażowych do końca 2. miesiąca życia dziecka, a szpital sam zgłasza narodziny wybranej położnej. Położna sprawdza zdrowie Twoje i dziecka, wagę, żółtaczkę i pępek, pomaga przy kąpieli i karmieniu piersią. Potem dzieckiem zajmuje się pielęgniarka i lekarz POZ, a położna nadal pomaga Ci przy karmieniu.

Położną POZ najlepiej wybrać jeszcze w ciąży. Jeśli nie zdążysz, to nie Twoja wina — i nadal nie zostajesz bez wsparcia:

1. 1

   Deklarację wyboru położnej POZ złożysz w przychodni albo w IKP, także już po porodzie — zapytaj w swojej przychodni POZ.

2. 2

   Na oddziale położniczym pytaj położne i edukatorkę do spraw laktacji o wszystko, co dotyczy karmienia i pielęgnacji, i zapytaj, czy szpital ma poradnię laktacyjną.

3. 3

   W takiej sytuacji nie planuj porodu ambulatoryjnego, tylko wykorzystaj dni w szpitalu na pytania i ćwiczenie opieki nad dzieckiem.

4. 4

   Jeszcze przed wypisem umów wizyty: dla siebie u ginekologa, dla dziecka w przychodni POZ — pierwszy bilans zdrowia przypada między 1. a 4. tygodniem życia.

5. 5

   Przy karmieniu pomaga położna, a jeśli trzeba — doradczyni laktacyjna; w innych sprawach pielęgniarka i lekarz POZ.

6. 6

   Położną POZ możesz wybrać także po porodzie — wizyty patronażowe przysługują do końca 2. miesiąca życia dziecka.

7. 7

   W nocy, w weekend lub w święto skorzystaj z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, a w nagłym przypadku dzwoń pod 112 lub 999.

Poród wymaga czasu. Przy pierwszym dziecku sama faza rozwierania szyjki trwa zwykle 8 do 14 godzin, przy kolejnych dzieciach często około sześciu. Pakuj się więc tak, jakbyś spędzała długi dzień i długą noc w miejscu, w którym chcesz czuć się możliwie komfortowo.

Ciepłe skarpety i kardigan to nie luksus: pod koniec porodu wiele kobiet marznie. A z butelki ze sportowym ustnikiem łatwo napić się także w pozycji na boku.

Leki, które przyjmujesz regularnie — na przykład tabletki na tarczycę, insulinę z glukometrem albo inhalator na astmę — zabierz w oryginalnych opakowaniach, razem z kartką z dawkowaniem: podczas skurczów nikt nie chce z pamięci podawać miligramów. To, czy są zgodne z karmieniem piersią, ustal wcześniej z lekarzem.

Napojów zwykle nie musisz pakować: na sali porodowej zazwyczaj jest woda oraz ciepłe i zimne napoje, często także dla osoby towarzyszącej. Przekąski tak — to, czy i co można jeść podczas porodu, zależy od szpitala. Jeśli planujesz poród w wodzie, zapytaj wcześniej, co możesz mieć na sobie w wannie. Biżuteria i wartościowe rzeczy zostają w domu. A jeśli masz jakieś życzenia, na przykład dotyczące środków przeciwbólowych albo pierwszego kontaktu skóra do skóry, zapisz je na kartce.

Twoje dziecko śpi w swoim łóżeczku tuż obok Ciebie, bo rooming-in, czyli przebywanie razem przez całą dobę, jest standardem zarówno w dzień, jak i w nocy. I często chce jeść: w pierwszych dniach typowe jest 8 do 12 karmień na dobę, na początku zaledwie po kilka mililitrów siary, czyli pierwszego mleka — i to właśnie jest całkowicie w porządku. Około trzeciej doby u wielu kobiet pojawia się nawał mleczny i piersi stają się wyraźnie pełniejsze.

Dlatego potrzebujesz ubrań rozpinanych z przodu i biustonoszy z zapasem miejsca. Często zaleca się biustonosze do karmienia z miseczką o około dwa rozmiary większą niż w ciąży. Jeśli nie masz pewności, wybierz elastyczne topy do karmienia bez fiszbin, a dobrze dopasowane biustonosze kup dopiero wtedy, gdy rozmiar się ustabilizuje.

Na odchody połogowe, czyli krwawienie po porodzie, potrzebujesz bardzo chłonnych podpasek, nazywanych też podpaskami połogowymi. Trwa to zwykle 4 do 6 tygodni i na początku jest najbardziej obfite. Tampony i kubeczki menstruacyjne są przez ten czas niewskazane: podpaski zmniejszają ryzyko zalegania odchodów połogowych i pomagają zapobiegać infekcjom. Niektóre szpitale zapewniają podkłady i wkładki laktacyjne, więc na początek kup tylko jedno opakowanie, a resztę dopiero wtedy, gdy będziesz wiedzieć, co daje Twój szpital.

Nie karmisz piersią albo nie karmisz wyłącznie piersią? Spakuj podtrzymujący biustonosz i mimo wszystko wkładki laktacyjne, bo piersi produkują mleko także bez karmienia. Powiedz o tym przy zgłoszeniu do porodu i zapytaj, czy oddział zapewnia mleko dla niemowląt i butelki.

Na oddziale często padają pytania, kiedy dziecko ostatnio jadło, ile miało mokrych pieluszek i czy pojawiła się już pierwsza kupka. Ponieważ godziny szybko się zlewają, warto to krótko notować — na papierze albo w aplikacji.

Tuż po porodzie Twoje dziecko powinno jak najdłużej leżeć skóra do skóry na Twojej klatce piersiowej — właśnie po to jest góra rozpinana z przodu. Żeby było to bezpieczne:

• Dziecko leży na brzuszku na Twojej klatce piersiowej, z główką odwróconą na bok, z wolnym nosem i ustami, a broda nie opiera się o klatkę piersiową.

• Plecy są przykryte, twarz nie.

• Osoba towarzysząca albo personel regularnie sprawdza kolor skóry i oddech.

• Jeśli robi Ci się sennie albo dostałaś silne leki przeciwbólowe, przekaż dziecko przytomnej osobie albo połóż je na plecach do jego łóżeczka.

W nocy na oddziale często zostajesz sama. Jeśli karmisz w szpitalnym łóżku i czujesz, że oczy same Ci się zamykają, odłóż dziecko z powrotem do łóżeczka. Po cesarskim cięciu albo po znieczuleniu zewnątrzoponowym lepiej zadzwoń po pomoc, zamiast samodzielnie je podnosić. A jeśli po prostu nie dajesz już rady, powiedz to personelowi — proszenie o pomoc nie jest porażką.

W tych dniach Ty i dziecko uczycie się karmienia razem. Zwracaj uwagę na wczesne oznaki głodu, takie jak cmokanie, szukanie ustami albo wkładanie rączek do buzi, bo płacz pojawia się dopiero później. Jeśli w pierwszych dniach dziecko śpi długo, delikatnie je wybudź, gdy od początku ostatniego karmienia minęły około 3 do 4 godzin. Jeśli bolą Cię brodawki, najczęściej chodzi o sposób przystawienia. Sprawdź sama: broda dziecka dotyka piersi, nos jest wolny, policzki są zaokrąglone, a nad górną wargą widać więcej ciemniejszej otoczki niż pod dolną. Jeśli to nie pomaga, poproś kogoś z personelu, żeby spojrzał razem z Tobą. Pytaj tyle razy, ile potrzebujesz.

Osoba, która Ci towarzyszy — partner albo ktoś inny — najlepiej przez wiele godzin trzyma Cię za rękę, masuje plecy i ogarnia sytuację, z pełną baterią i w telefonie, i we własnym brzuchu. Do listy powyżej warto dodać listę kontaktów do wysłania wiadomości po porodzie oraz rzeczy kąpielowe, jeśli ta osoba może wejść z Tobą do wanny porodowej.

Warto też dać osobie towarzyszącej cztery konkretne zadania:

1. 1

   Znać drogę do szpitala, miejsce parkingowe i nocne wejście.

2. 2

   Od 37+0 pilnować pełnego baku — i nie pozwolić Ci samej prowadzić, kiedy skurcze już trwają.

3. 3

   Wcześniej przećwiczyć montaż bazy albo prowadzenie pasów w foteliku dla noworodka.

4. 4

   W dniu wypisu przynieść fotelik dla noworodka i torbę na drogę do domu.

A jeśli odwiedziny będą dla Ciebie zbyt męczące, ta osoba może uprzejmie, ale stanowczo pilnować drzwi.

Nie każda ma kogoś, kto może z nią pojechać. Czasem rodzina mieszka daleko, czasem świadomie wybierasz poród w pojedynkę. Obie sytuacje są w porządku: na sali porodowej zajmą się Tobą położne i lekarki, a na oddziale w każdej chwili możesz zadzwonić po pomoc. Przy odrobinie przygotowania reszta też da się dobrze zorganizować:

1. 1

   Zabierz od razu obie torby albo spakuj wszystko do jednej, z dokumentami na wierzchu.

2. 2

   Torby dla malucha na drogę do domu włóż od razu do torby na oddział.

3. 3

   Z fotelikiem dla noworodka są dwa wyjścia: możesz zabrać go już do taksówki w drodze do szpitala albo dać klucz sąsiadce czy przyjaciółce i poprosić, by przywiozła go w dniu wypisu.

4. 4

   Zapisz najważniejsze życzenia dotyczące porodu, żeby personel je znał.

5. 5

   Zaplanuj powrót taksówką, zwłaszcza po cesarskim cięciu.

6. 6

   Zorganizuj połóg wcześniej: przygotuj jedzenie do zamrażarki, ustal dostawy zakupów i, jeśli nie ma nikogo, kto może przejąć obowiązki w domu, zawczasu zaplanuj, kto Ci pomoże — więcej o tym w części o połogu.

Przy pierwszym dziecku przyjmuje się prostą zasadę: wyruszaj, jeśli skurcze przez około godzinę pojawiają się regularnie co pięć minut, trwają mniej więcej minutę i są tak silne, że w ich trakcie trudno Ci mówić. Od drugiego dziecka jedź już wtedy, gdy regularne skurcze pojawiają się co dziesięć minut — licząc od początku jednego skurczu do początku następnego. Jeśli masz daleką drogę albo poprzedni poród przebiegł bardzo szybko, zadzwoń wcześniej.

Jeśli odejdą wody płodowe, postępuj tak:

1. 1

   Zanotuj godzinę, sprawdź kolor i zapach płynu owodniowego.

2. 2

   Załóż dużą podpaskę lub podkład, nie tampon.

3. 3

   Zadzwoń na salę porodową i powiedz, co się stało.

4. 4

   Potem ruszaj sprawnie, ale spokojnie — z ręcznikiem na siedzeniu i nie za kierownicą.

Transport na leżąco z reguły nie jest potrzebny. Inaczej jest wtedy, gdy dziecko nie leży główką w dół, czyli jest ułożone pośladkowo albo poprzecznie, albo gdy wody odchodzą przed 37+0. Wtedy ryzyko wypadnięcia pępowiny jest większe: nie ruszaj po prostu do szpitala, tylko natychmiast zadzwoń na salę porodową i postępuj zgodnie z instrukcją. Jeśli z badań kontrolnych wiesz, że główka nie jest jeszcze ustalona w miednicy, zapytaj wcześniej, co robić w razie odejścia wód. Jeśli widzisz albo czujesz pępowinę w pochwie: natychmiast dzwoń pod 112 lub 999, przejdź do pozycji na kolanach i łokciach, pochyl się do przodu, nie dotykaj pępowiny.

Od razu zadzwoń też na salę porodową, jeśli

• płyn owodniowy jest zielonkawy, brązowawy albo nieprzyjemnie pachnie,

• krwawisz — bardziej niż przy lekkim, krwistym czopie śluzowym na początku porodu,

• dziecko rusza się wyraźnie mniej niż zwykle — nie czekaj do jutra,

• skurcze zaczynają się przed 37+0,

• jeden skurcz trwa dłużej niż dwie minuty albo w ciągu dziesięciu minut pojawia się sześć lub więcej skurczów,

• masz silny ból głowy, zaburzenia widzenia, na przykład błyski przed oczami, ból pod żebrami albo nagle spuchnięte dłonie lub twarz,

• masz gorączkę od 38 °C — a po odejściu wód już wtedy, gdy temperatura wzrośnie powyżej 37,5 °C.

Jeśli czujesz, że dziecko rodzi się już teraz, zatrzymaj się i dzwoń pod 112 lub 999 — przez telefon usłyszysz, co robić dalej.

Planowane cesarskie cięcie: spakuj do torby majtki z wysokim stanem i luźne spodnie, które nie obcierają szwu, oraz bieliznę na kilka dni więcej — pobyt zwykle trwa 3 do 7 dni. Biżuterię i kolczyki zdejmij już w domu, bo przed operacją całą biżuterię trzeba usunąć. O tym, kiedy ostatni raz możesz jeść i pić, poinformuje Cię szpital podczas rozmowy przed zabiegiem. Poduszka do karmienia pomaga trzymać dziecko tak, żeby nic nie uciskało blizny. Potem przez kilka tygodni nie powinnaś nosić niczego cięższego niż własne dziecko i wrócić do prowadzenia auta dopiero wtedy, gdy nie sprawia Ci to dolegliwości — może to zająć około sześciu tygodni. Fotelik dla noworodka niesie więc ktoś inny albo wracacie taksówką.

Majtki z wysokim stanem warto spakować nawet bez planu, bo cesarskie cięcie czasem okazuje się konieczne nagle.

Indukcja porodu: zanim poród wywoływany naprawdę się rozkręci, może minąć wiele godzin. Spakuj więcej rzeczy do zajęcia czasu, przekąski na kilka posiłków i dodatkowe ubranie na zmianę.

Bliźnięta: pakuj się wcześniej, potrzebujecie dwóch fotelików dla noworodków, dwóch toreb na drogę do domu i wszystkich rzeczy dla dziecka podwójnie.

W dniu wypisu łatwo o zamieszanie. Spokojnie przejdź przez te punkty, najlepiej już poprzedniego wieczoru:

1. 1

   Otwórz Książeczkę Zdrowia Dziecka, którą wydaje szpital przy wypisie: czy wpisano badanie noworodka? Czy wykonano badanie w kierunku wad serca, badanie krwi przesiewowe i test słuchu?

2. 2

   Jeśli czegoś brakuje, zapytaj, kto to uzupełni i do kiedy, i zapisz to sobie.

3. 3

   Zapytaj też, kto się z Tobą skontaktuje, jeśli któryś wynik okaże się nieprawidłowy, i czy Wasz numer telefonu jest zapisany poprawnie.

4. 4

   Weź ze sobą wypisy lekarskie dla Ciebie i dla dziecka oraz pamiętaj o karcie ciąży.

5. 5

   Czy wiesz, kiedy przyjdzie położna POZ (najpóźniej 48 godzin po wypisie), czy pierwszy bilans zdrowia dziecka w 1.–4. tygodniu życia jest zaplanowany, czy w wypisie jest informacja o witaminie K podanej po porodzie i czy masz termin u swojego ginekologa?

6. 6

   Czy masz numer oddziału i czy pamiętasz, że urodzenie trzeba zgłosić w urzędzie stanu cywilnego albo online w ciągu 21 dni?

Dla orientacji: badanie przesiewowe w kierunku wad serca metodą pulsoksymetrii wykonuje się między 24. a 48. godziną życia, krew do badań przesiewowych w kierunku chorób metabolicznych i mukowiscydozy pobiera się w Polsce najwcześniej po 48. godzinie życia (3.–4. doba), a test słuchu do 72. godziny życia. Położna POZ przychodzi do domu najpóźniej 48 godzin po wypisie, a pierwszy bilans zdrowia dziecka przypada między 1. a 4. tygodniem życia.

Do torby dla dziecka do szpitala nie trzeba wkładać wiele: ubranka i pieluszki w wielu szpitalach maluch dostaje na miejscu — zapytaj o to wcześniej. Na pewno spakuj to, co będzie potrzebne na drogę do domu, wcześniej uprane. Rozmiar ubrania odpowiada mniej więcej długości ciała, a noworodki mają zwykle około 50 centymetrów: rozmiar 56 często pasuje, 62 to zapas, a dla drobnych dzieci warto mieć też 50. Body kopertowe łatwiej się zakłada.

Latem wystarczą body, cienki pajacyk, skarpetki i lekka czapeczka. W okresie przejściowym dochodzi cienka kurteczka. Zimą gruby kombinezon dziecko ma na sobie tylko do auta i zdejmuje się go przed zapięciem pasów, a dopiero potem przykrywa kocykiem na zapiętych pasach. Kocyk jest tylko na podróż — w domu dziecko śpi w śpiworku.

W samochodzie noworodek może jechać tylko w odpowiednim, dopuszczonym do użytku systemie zabezpieczającym — zazwyczaj w foteliku dla niemowlęcia ustawionym tyłem do kierunku jazdy. Tak go zamontować:

1. 1

   Przeczytaj instrukcję: montujesz fotelik na bazie czy pasem trzypunktowym?

2. 2

   Najlepiej zamontować go na tylnej kanapie, a na przednim siedzeniu tylko przy wyłączonej przedniej poduszce powietrznej — sposób wyłączenia znajdziesz w instrukcji auta.

3. 3

   Bez bazy pas biodrowy przechodzi przez dolną część fotelika, a pas barkowy wokół części przy głowie, zawsze zgodnie z oznaczonymi prowadnicami.

4. 4

   Potem mocno nim poruszaj: fotelik musi siedzieć stabilnie.

5. 5

   Zostaw wkładkę dla noworodka i ustaw pasy barkowe tak, jak wskazuje instrukcja.

6. 6

   Dociągnij pasy tak, żeby ściśle przylegały do ciała.

7. 7

   Przećwicz to wcześniej z lalką albo poduszką — nie po raz pierwszy na parkingu pod szpitalem.

W czasie jazdy najlepiej, żeby z tyłu obok dziecka siedziała osoba dorosła, a jeśli to niemożliwe, pomocne będzie lusterko. Fotelik służy tylko do transportu: przy dłuższych trasach rób przerwy i wyjmuj dziecko, a długie podróże z noworodkiem lepiej odłożyć. Jeśli dziecko osuwa się do przodu, natychmiast się zatrzymaj.

Używany fotelik ma sens tylko wtedy, gdy znasz jego historię: bez wypadku, nigdy nie upadł, nie jest starszy, niż dopuszcza producent, nie ma pęknięć, ma sprawne pasy i etykietę homologacyjną zgodną z regulaminem ONZ nr 129 albo 44/04. Bez samochodu można wrócić w wózku w pozycji leżącej albo w chuście lub nosidle odpowiednim od urodzenia: ciasno i pionowo, z twarzą zawsze widoczną, a broda nie może opierać się o klatkę piersiową.

Połóg, czyli pierwsze sześć do ośmiu tygodni po porodzie, trwa dalej także w domu. To, co warto przygotować, znajdziesz wyżej na checkliście. Trzy rzeczy zasługują tu na szczególną uwagę.

Termometr. Wybierz cyfrowy z miękką końcówką, bo u niemowląt najdokładniej mierzy się temperaturę w pupie, a termometry douszne i czołowe są wiarygodne dopiero u starszych dzieci. Jak to zrobić: posmaruj końcówkę odrobiną wazeliny albo kremu, połóż dziecko na plecach, delikatnie unieś i przytrzymaj nóżki, wsuń końcówkę tylko na 1 do 2 centymetrów i poczekaj, aż termometr zapiszczy.

Miejsce do spania. Przygotuj łóżeczko w sypialni rodziców jeszcze przed porodem, żeby po powrocie do domu można było po prostu się zadomowić. Noworodki śpią zwykle 14 do 18 godzin na dobę, w odcinkach trwających od około 30 minut do trzech godzin, zarówno w dzień, jak i w nocy. Wyraźny rytm dnia i nocy większość dzieci rozwija dopiero około drugiego miesiąca życia — więc z czasem robi się łatwiej. Dopóki dziecko znów dobrze nie przybiera na wadze, budź je do karmienia najpóźniej po około czterech godzinach.

Zaglądanie do pieluszki. Nawet bez wagi pieluszki pokażą Ci, czy dziecko dostaje dość pokarmu: pierwszego dnia 1 do 2 mokrych pieluszek, potem każdego dnia mniej więcej o jedną więcej, a od piątego dnia co najmniej sześć ciężkich mokrych pieluszek na 24 godziny. Około piątego dnia stolec staje się żółtawy. Około 7 procent spadku masy ciała w pierwszych dniach jest normalne, a po 10 do 14 dniach większość dzieci wraca do masy urodzeniowej.

I zaplanujcie pomoc: kto ugotuje, kto zrobi zakupy? Jeśli nikt w domu nie może przejąć obowiązków, poproście wcześniej o wsparcie rodzinę, przyjaciół albo sąsiadów.

Przy porodzie ambulatoryjnym wracasz do domu kilka godzin po porodzie — pod warunkiem, że nie było większych komplikacji i oboje czujecie się dobrze. Położna POZ nie przychodzi wtedy codziennie: pierwsza wizyta patronażowa przypada najpóźniej 48 godzin po wypisie. Jeśli nie masz wybranej położnej POZ, lepiej wykorzystaj dni w szpitalu. Dodatkowo obowiązuje:

• Badania: przed wypisem pobiera się krew do badań przesiewowych – w Polsce najwcześniej po 48. godzinie życia. Jeśli wychodzicie wcześniej, zapytajcie przy wypisie, kto i gdzie pobierze krew. Ustalcie też, gdzie zostaną wykonane test słuchu i badanie w kierunku wad serca.

• Wizyta patronażowa i bilans: jeszcze przed porodem wybierz przychodnię POZ i położną POZ, żeby położna przyszła najpóźniej 48 godzin po wypisie, a pierwszy bilans zdrowia odbył się między 1. a 4. tygodniem życia.

• Torba na drogę do domu i fotelik dla noworodka od początku są już w aucie.

A potem: spokój — im jaśniej podzielone są zadania, tym więcej zostaje czasu na poznawanie się.

Niektóre rzeczy tylko niepotrzebnie zajmują miejsce w torbie do szpitala:

• Ubranka dla dziecka na czas pobytu w szpitalu — w wielu szpitalach są na miejscu, zapytaj wcześniej.

• Całe paczki pieluszek — zapytaj, czy szpital je zapewnia; na drogę do domu wystarczy kilka sztuk.

• Napoje na salę porodową — woda i inne napoje często są na miejscu, zapytaj wcześniej.

• Tampony i kubeczek menstruacyjny — nie, dopóki trwają odchody połogowe.

• Biżuteria, kosztowności i laptop — łatwo je zgubić.

• Duże butelki kosmetyków — wystarczą wersje podróżne.

• Laktator i kapturki do karmienia — laktator ma szpital, a kapturki tylko po konsultacji.

To naprawdę nie dramat. Na pierwsze godziny szpital ma wszystko, co niezbędne, a prawie każdą rzecz można później dowieźć. Zanim ktoś ruszy z domu, zapytaj na oddziale — część rzeczy i tak jest tam dostępna. Fotelik dla noworodka potrzebujesz tylko wtedy, gdy wracacie autem albo taksówką. Cała reszta to wygoda: miło ją mieć, ale nie jest miarą tego, jak dobrze jesteś przygotowana.